Nguồn gốc: Dynamics of Institutional Culture in Educational Technology Adoption
Tác giả: Zheng, Longwei
Năm xuất bản: 2025
Tạp chí/Kho: Navigating Digital Transformation
DOI: 10.4324/9781003570561-3
Loại: book-chapter
Tóm tắt
Chương sách này phân tích vai trò của văn hóa thể chế (institutional culture) trong việc quyết định thành bại của nỗ lực áp dụng công nghệ giáo dục tại các trường đại học. Tác giả lập luận rằng công nghệ giáo dục không tự nó tạo ra thay đổi — thành công hay thất bại phụ thuộc vào môi trường văn hóa của tổ chức, bao gồm giá trị chung, niềm tin, thói quen và cấu trúc quyền lực. Một trường đại học có văn hóa cởi mở với đổi mới, khuyến khích thử nghiệm và chia sẻ tri thức sẽ áp dụng công nghệ giáo dục hiệu quả hơn nhiều so với nơi có văn hóa bảo thủ, phân mảnh và đề cao ổn định. Tác giả đặc biệt nhấn mạnh rằng văn hóa không thể thay đổi bằng mệnh lệnh — nó cần thời gian, sự kiên nhẫn và chiến lược quản trị tinh tế để chuyển đổi, và nhiều dự án công nghệ giáo dục thất bại chính vì bỏ qua yếu tố văn hóa này.
Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính dựa trên lý thuyết văn hóa tổ chức (organizational culture theory). Tác giả áp dụng khung lý thuyết của Schein về ba cấp độ văn hóa tổ chức — biểu hiện (artifacts, những gì nhìn thấy được như không gian làm việc, quy trình), giá trị đã công bố (espoused values, những gì tổ chức tuyên bố là quan trọng) và giả định cơ bản (basic assumptions, niềm tin sâu xa không bị đặt câu hỏi) — để phân tích cách văn hóa ảnh hưởng đến việc áp dụng công nghệ giáo dục. Phân tích được thực hiện thông qua tổng quan tài liệu kết hợp phân tích tình huống từ các trường đại học.
Kết quả chính
Tác giả phát hiện năm yếu tố văn hóa có ảnh hưởng mạnh nhất đến việc áp dụng công nghệ giáo dục: (1) tư duy lãnh đạo — lãnh đạo coi công nghệ là ưu tiên chiến lược hay giải pháp nhất thời, (2) mức độ thử nghiệm — tổ chức cho phép và khuyến khích rủi ro sáng tạo hay trừng phạt thất bại, (3) cộng đồng thực hành — giảng viên có không gian chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau, (4) cấu trúc phạt thưởng — cơ chế đánh giá có khuyến khích đổi mới sư phạm hay chỉ nhấn mạnh nghiên cứu, (5) tính minh bạch — quyết định công nghệ được đưa ra dân chủ hay áp đặt từ trên xuống. Các trường thành công thường thể hiện sự kết hợp năm yếu tố này thành một hệ sinh thái văn hóa hỗ trợ đổi mới. Tác giả cũng phát hiện rằng sự bất nhất giữa ba cấp độ văn hóa — ví dụ tuyên bố đổi mới nhưng thực tế trừng phạt rủi ro — là nguyên nhân chính gây ra sự kháng cự thầm lặng.
Ý nghĩa cho giáo dục đại học
Phát hiện này nhấn mạnh rằng chuyển đổi số giáo dục không thể đạt được chỉ bằng đầu tư công nghệ — cần phải thay đổi văn hóa tổ chức đồng thời. Các nhà lãnh đạo trường đại học cần chú trọng vào việc xây dựng văn hóa đổi mới trước khi triển khai công nghệ quy mô lớn. Việc đào tạo giảng viên, thành lập cộng đồng thực hành về công nghệ giáo dục, và điều chỉnh cơ chế đánh giá để khuyến khích đổi mới sư phạm là những bước thiết yếu. Tác giả cảnh báo rằng áp đặt công nghệ vào một văn hóa không sẵn sàng sẽ chỉ tạo ra sự phản kháng ngầm và lãng phí nguồn lực — công nghệ sẽ có mặt nhưng không được sử dụng đúng cách, tạo ra ảo giác về chuyển đổi.
Liên hệ với luận điểm chính
Nguồn này hỗ trợ luận điểm (8) về rào cản chuyển đổi số, cụ thể rào cản văn hóa và tổ chức. Phân tích về động lực văn hóa thể chế củng cố quan điểm chính: rào cản lớn nhất đối với chuyển đổi số giáo dục đại học không nằm ở công nghệ mà ở con người và tổ chức. Bài học về sự bất nhất giữa cấp độ văn hóa (tuyên bố vs. thực tế) cũng liên hệ với luận điểm (6) về quản trị — cho thấy lãnh đạo cần đảm bảo tính nhất quán giữa lời nói và hành động trong quá trình chuyển đổi.