Nguồn gốc: Emerging Economies and Digital Transformation: Opportunities and Challenges
Tác giả: Ateeq, Ali
Năm xuất bản: 2024
Tạp chí/Kho: Studies in Systems, Decision and Control
DOI: 10.1007/978-3-031-71526-6_12
Loại: book-chapter
Tóm tắt
Chương sách này phân tích bức tranh tổng thể về chuyển đổi số tại các nền kinh tế mới nổi, bao gồm cơ hội phát triển và những rào cản cần vượt qua. Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, các quốc gia đang phát triển đối mặt với áp lực phải số hóa nhanh chóng để bắt kịp xu hướng toàn cầu, nhưng đồng thời phải giải quyết nhiều vấn đề mang tính cấu trúc — từ thiếu hạ tầng đến khoảng cách kỹ năng số. Tác giả nhấn mạnh rằng chuyển đổi số không chỉ là vấn đề công nghệ mà còn là quá trình thay đổi toàn diện về thể chế, quản trị và văn hóa tổ chức, đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều bên. Phân tích bao quát nhiều lĩnh vực — từ sản xuất, dịch vụ đến giáo dục — và xác định các yếu tố chung quyết định thành công hay thất bại của chuyển đổi số ở các quốc gia đang phát triển.
Phương pháp nghiên cứu
Chương sách sử dụng phương pháp phân tích chính sách vĩ mô kết hợp nghiên cứu tình huống so sánh (comparative case study). Tác giả lựa chọn một số quốc gia mới nổi đại diện và phân tích chiến lược chuyển đổi số của họ theo nhiều chiều: chính sách quốc gia, đầu tư hạ tầng, phát triển nhân lực số, và thành quả chuyển đổi. Phân tích sử dụng khung PEST (Political, Economic, Social, Technological) để đánh giá toàn diện các yếu tố tác động. Dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo quốc tế (World Bank, UNCTAD, OECD) được sử dụng làm cơ sở so sánh, cho phép đặt chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh khu vực và toàn cầu.
Kết quả chính
Nghiên cứu cho thấy các quốc gia mới nổi thành công trong chuyển đổi số có ba yếu tố chung: (1) tầm nhìn chính sách rõ ràng và nhất quán từ chính phủ, không thay đổi theo từng chính quyền, (2) đầu tư mạnh vào hạ tầng số cơ bản — mạng băng thông rộng, trung tâm dữ liệu, và (3) ưu tiên phát triển nguồn nhân lực số thông qua giáo dục và đào tạo nghề. Ngược lại, các quốc gia thất bại thường mắc lỗi "chuyển đổi số bề nổi" — đầu tư vào ứng dụng công nghệ cao mà bỏ qua nền tảng cơ bản. Tác giả cũng phát hiện rằng hợp tác công tư đóng vai trò quan trọng, vì khu vực tư nhân thường có công nghệ và năng lực mà khu vực công thiếu, trong khi nhà nước có khả năng điều phối quy mô lớn và tạo khung pháp lý thuận lợi.
Ý nghĩa cho giáo dục đại học
Trong bối cảnh giáo dục đại học, nghiên cứu nhấn mạnh rằng chuyển đổi số của trường đại học phải được xem như một phần trong hệ sinh thái số quốc gia. Trường đại học vừa là đối tượng chuyển đổi số (cần số hóa quy trình, giảng dạy) vừa là động lực chuyển đổi số (đào tạo nhân lực số cho xã hội, nghiên cứu công nghệ). Các trường ở nước đang phát triển cần đối chiếu chiến lược của mình với chính sách quốc gia, tận dụng các chương trình hỗ trợ và hợp tác quốc tế, đồng thời ưu tiên xây dựng nền tảng hạ tầng trước khi chạy theo công nghệ mới. Lời khuyên "chuyển đổi số từ dưới lên" — bắt đầu với nhu cầu thực tế thay vì áp dụng công nghệ từ trên xuống — đặc biệt phù hợp với bối cảnh giáo dục, nơi thay đổi cần được chấp nhận bởi cả giảng viên và sinh viên mới có hiệu quả.
Liên hệ với luận điểm chính
Nguồn này liên hệ với luận điểm (7) về bối cảnh nước đang phát triển và (9) về cơ hội và chiến lược. Phân tích về ba yếu tố thành công trong chuyển đổi số củng cố quan điểm rằng giáo dục đại học ở nước đang phát triển cần chiến lược chuyển đổi số phù hợp, đặt nền tảng cơ bản lên trên công nghệ bề nổi. Khung PEST cũng liên hệ với luận điểm (1) về khung lý thuyết — cung cấp lăng kính phân tích đa chiều để đánh giá bối cảnh chuyển đổi số giáo dục một cách toàn diện.